1959-1973 Oost versus West

De internationale verhoudingen worden in de decennia na Wereldoorlog II sterk bepaald door politieke ontwikkelingen, die wij aanduiden met begrippen als ‘dekolonisatie’ en ‘Koude Oorlog’. Pal tegenover elkaar staan het kapitalistische systeem van de westerse wereld onder aanvoering van de Verenigde Staten en het communistische systeem onder leiding van de Sovjet-Unie.


Onafhankelijkheid

Na afloop van Wereldoorlog II zien veel overzeese gebiedsdelen van landen in Europa de kans schoon om hun onafhankelijkheid te realiseren. Binnen een tijdsbestek van 20 jaar zullen de eeuwenoude koloniale rijken van het ‘oude’ Europa (Engeland, Frankrijk, Nederland en Portugal) zijn ontmanteld. Zowel de westerse wereld als het communistische kamp dingen naar de gunsten van de nieuw ontstane staten. De Koude Oorlog, ontstaan door de ideologische patstelling in Europa, wordt zo geëxporteerd naar andere werelddelen.

Dreigingen

In een wapenwedloop proberen beide systemen een voorsprong op de ‘vijand’ te nemen. Begin jaren ’60 houdt de wereld de adem in wanneer de confrontatie rond Cuba zo hoog oploopt dat de Koude Oorlog in een ‘hete’ oorlog dreigt te ontaarden. Uiteindelijk zal de gewapende strijd tussen het ‘vrije westen’ en het communisme beperkt blijven tot meer regionale conflicten, waarbij overigens wel miljoenen doden zijn te betreuren. Wanneer in de jaren ’70 een evenwicht in bewapening wordt bereikt, zien beide kampen de noodzaak van een wapenbeheersing, een politieke ontwikkeling, die uiteindelijk twee decennia later zal uitmonden in een wapenreductie. Met de implosie van het communisme in Europa rond het jaar 1990 wordt voor een deel de dreiging, waaraan decennialang de Koude Oorlog zijn naam heeft ontleend, ingewisseld voor bedreigingen op een ander vlak.

Vietnam

Het drama Vietnam kent een aantal hoofdrolspelers: in de eerste plaats presidenten van de Verenigde Staten als Kennedy, Johnson en Nixon en een aantal vertegenwoordigers van het Vietnamese volk. Onder deze laatste natuurlijk de leider van Noord-Vietnam, Ho Chi Minh en zijn Zuid-Vietnamese tegenstanders Ngo Dinh Diem en diens opvolger Thieu.

De rol van Nederland


Voor Nederland is op het wereldtoneel slechts een ondergeschikte bijrol weggelegd. Ons land gedraagt zich als een trouw bondgenoot van de VS, waar een enkel voorzichtig kritisch geluid slechts hoorbaar is aan de linkerzijde van het politiek spectrum. Pas bij het stroperige vredesproces eind jaren ’60, maar eigenlijk door de massale luchtaanvallen op Noord-Vietnam zwellen de protesten aan. Kritiek op het Amerikaans optreden in Vietnam wordt dan breed gedragen door tal van geledingen in de Nederlandse samenleving.